ทุกคนควรมีตัวตน

นายสุมิตร วอพะพอ เจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญงานพัฒนาสถานะบุคคล มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย

“แม้เราอาจไม่สามารถคืนสิทธิให้กับทุกคนได้ แต่การคืนสิทธิให้คนเพียงหนึ่งคน อาจเปลี่ยนชีวิตเขาไปตลอดกาล และนั่นคือเหตุผลที่ผมยังคงทำงานนี้ในทุกวัน”

เมื่อผมเข้าใจความหมายของคำว่า ‘ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง’

ผมเกิดและเติบโตในครอบครัวชาติพันธุ์กะเหรี่ยงในพื้นที่ห่างไกลของจังหวัดเชียงใหม่ ชีวิตในวัยเด็กทำให้ผมสัมผัสกับความเหลื่อมล้ำอย่างใกล้ชิด หลายครั้งโอกาสทางการศึกษา การเข้าถึงบริการพื้นฐาน หรือแม้แต่การได้รับการยอมรับจากสังคม ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเท่าเทียมสำหรับทุกคน

เพื่อรักษาโอกาสทางการศึกษาเอาไว้ ผมตัดสินใจบวชเป็นสามเณร แม้จะเติบโตมาในครอบครัวคริสเตียนก็ตาม การตัดสินใจในครั้งนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ผมเชื่อว่าการศึกษาเป็นกุญแจสำคัญที่จะเปลี่ยนแปลงชีวิตคนคนหนึ่งได้

หลังจากลาสิกขา ผมศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาในสายอาชีพ ก่อนค้นพบว่าหัวใจของตนเองอยู่บนเส้นทางการศึกษาและการพัฒนาผู้คน จึงตัดสินใจศึกษาด้านครุศาสตร์และประกอบอาชีพครู ต่อมาก็มาทำงานด้านสิทธิมนุษยชน และได้ศึกษาต่อด้านคณะนิติศาสตร์ ก่อนจะทำงานด้านสิทธิสถานะบุคคลและสิทธิจนถึงปัจจุบัน

ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้ผมเข้าใจความรู้สึกของผู้คนที่ถูกมองข้าม และกลายเป็นแรงผลักดันสำคัญในการทำงานเพื่อผู้อื่นมาจนถึงปัจจุบันยังคงทำงานด้านนี้

ตลอดเวลาที่ทำงานในพื้นที่ชายแดนและท่ามกลางชุมชนชาติพันธุ์ ผมพบเด็กจำนวนมากที่เกิดในประเทศไทยแต่ไม่มีเอกสารแสดงตัวตน ไม่มีสถานะทางทะเบียน และไม่สามารถเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานได้

เด็กเหล่านี้ไม่ได้ขาดศักยภาพ ไม่ได้ขาดความฝัน และไม่ได้แตกต่างจากเด็กคนอื่น สิ่งที่พวกเขาขาดคือ ‘การได้รับการรับรองสถานะที่ถูกต้องตามกฎหมาย’

สำหรับผม นี่ไม่ใช่เพียงปัญหาทางกฎหมาย แต่เป็นประเด็นด้านสิทธิมนุษยชน เพราะเมื่อเด็กคนหนึ่งไม่มีตัวตนในระบบทะเบียนราษฎร โอกาสสำคัญในชีวิตก็ถูกปิดกั้นตามไปด้วย