การดำเนินงานล่วงหน้าก่อนเกิดภัย (Anticipatory Action: AA) เป็นแนวทางสำคัญที่เปลี่ยนจากการรอให้เกิดความเสียหายแล้วจึงตอบสนอง มาเป็นการวางมาตรการป้องกันและเตรียมความพร้อมก่อนเกิดผลกระทบ โดยอาศัยข้อมูลพยากรณ์อากาศ ระบบเตือนภัยล่วงหน้า และการวิเคราะห์ความเสี่ยงภัย เพื่อให้ชุมชนสามารถดำเนินการล่วงหน้าก่อนที่ภัยพิบัติจะเกิดขึ้นจริง หรือก่อนที่ผลกระทบจะทวีความรุนแรง
เมื่อวันที่ 3-6 พฤศจิกายน 2569 มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย (World Vision Foundation of Thailand) ภายใต้ โครงการ RISE Thailand (Rapid Interventions through Shared Engagement) จัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการสำหรับวิทยากรกระบวนการด้านการดำเนินงานล่วงหน้าก่อนเกิดภัย(Anticipatory Action: AA) และการเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning: EW) ณ จังหวัดเชียงราย เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรและภาคีเครือข่ายด้านการบริหารจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ พร้อมส่งเสริมการดำเนินมาตรการเชิงรุกก่อนเกิดภัยพิบัติ โดยได้รับเกียรติจาก นายจรัสพันธ์ อรุณคง หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย เป็นประธานในพิธีเปิดการอบรม
การฝึกอบรมครั้งนี้มีผู้เข้าร่วมจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา ผู้นำชุมชน และเจ้าหน้าที่โครงการจากหลายจังหวัดทั่วประเทศ อาทิ เชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน ตาก สระแก้ว บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี นครศรีธรรมราช สงขลา และนราธิวาส รวมถึงเจ้าหน้าที่ภาคสนามด้านการตอบสนองต่อภัยพิบัติ และทีมบริหารจัดการภัยพิบัติระดับประเทศของมูลนิธิฯ (National Disaster Management Team: NDMT)
เนื้อหาการอบรมมุ่งเน้นการพัฒนาความรู้และทักษะด้านการดำเนินงานล่วงหน้าก่อนเกิดภัย ซึ่งเป็นแนวทางที่ช่วยลดความสูญเสียต่อชีวิต ทรัพย์สิน และการดำรงชีพของประชาชน โดยอาศัยข้อมูลพยากรณ์อากาศ การเตือนภัยล่วงหน้า และการวิเคราะห์ความเสี่ยงมาใช้ประกอบการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับกรอบการดำเนินงานล่วงหน้าในการจัดการภัยพิบัติแห่งอาเซียน (ASEAN Framework on Anticipatory Action in Disaster Management) และแนวทางที่คำนึงถึงความเสมอภาคทางเพศและความครอบคลุมทางสังคม (Gender Equality and Social Inclusion: GESI)
ตลอดระยะเวลา 4 วัน ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ครอบคลุมการออกแบบแนวปฏิบัติการดำเนินงานล่วงหน้า กำหนดเกณฑ์การแจ้งเตือนเริ่มต้นดำเนินการ (Triggers) การใช้ข้อมูลคาดการณ์เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ การพัฒนาแผนที่เสี่ยงภัยชุมชนแบบมีส่วนร่วม ตลอดจนการสร้างระบบเตือนภัยที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้และขยายผลในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
กิจกรรมสำคัญของการอบรมคือการลงพื้นที่ชุมชนบ้านเมืองงิม จังหวัดเชียงราย เพื่อร่วมกับผู้นำท้องถิ่นและประชาชนจัดทำแผนที่เสี่ยงภัย วิเคราะห์ช่องว่างของระบบการเตือนภัย และทบทวนแนวทางการดำเนินงานล่วงหน้าที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ โดยเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนในชุมชนมีส่วนร่วม อาทิ ผู้นำชุมชน ผู้สูงอายุ คนพิการ เด็กและเยาวชน ในการสะท้อนข้อมูลและข้อเสนอแนะ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาแนวทางรับมือภัยพิบัติที่ครอบคลุมและตอบสนองต่อความต้องการของกลุ่มเปราะบางอย่างแท้จริง
นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมยังได้ร่วมกันจัดทำร่างแนวปฏิบัติการดำเนินงานล่วงหน้าสำหรับภัยสำคัญในพื้นที่ พร้อมทดสอบความเป็นไปได้ผ่านการฝึกซ้อมแผนโต๊ะและการวิเคราะห์สถานการณ์จำลอง เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการนำไปประยุกต์ใช้ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชนในอนาคต
การดำเนินงานครั้งนี้สะท้อนถึงความมุ่งมั่นของ มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย ในการส่งเสริมการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติและเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ผ่านการพัฒนาศักยภาพบุคลากร การส่งเสริมความร่วมมือกับภาคีเครือข่าย และการสนับสนุนแนวทางการดำเนินงานเชิงรุก เพื่อให้ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถใช้ข้อมูลการพยากรณ์อากาศและสัญญาณเตือนภัยเป็นเกณฑ์เเจ้งเตือนการดำเนินงานล่วงหน้า ก่อนเกิดภัยหรือก่อนที่ผลกระทบจะรุนแรงขึ้น เพื่อลดความสูญเสียและปกป้องกลุ่มเปราะบางอย่างทันท่วงที
